
Dit drieluik is van origine op Facebook geplaatst.
“Moet ik de vleugels van mijn vogel knippen?”
Allereerst wil ik iedereen bedanken voor de belangstelling om meer te weten te komen over het belang van vliegen en de gevolgen van het knippen van vleugels. Dit is een controversieel onderwerp (om het zachtjes uit te drukken), en ik waardeer de interesse van iedereen die bereid is om het te onderzoeken. Talloze vogelbezitters hebben weinig informatie over vliegen en het knippen van vleugels, ze zijn simpelweg voor of tegenstanders. Het is mijn bedoeling om mensen te voorzien van informatie, gebaseerd op de biologie en het gedrag van vogels, zodat je met vertrouwen de vraag kunt beantwoorden die voor iedere papegaaien -, en in iets mindere mate voor parkietenbezitter ligt: “Moet ik de vleugels van mijn vogel knippen?” Het zogenaamde kortwieken.
Mythes
Om een antwoord te kunnen geven op de vraag of je een papegaai al dan niet zijn vleugels moet laten knippen, is het noodzakelijk enkele misvattingen over de praktijk van het knippen van vleugels aan de orde te stellen. Een van de meest verspreide mythes in de vogelwereld is dat het knippen van de vleugels van een papegaai tijdelijk en onschadelijk is, net als het knippen van haren of het knippen van nagels. Het is echter onjuist om het knippen van vleugels te vergelijken met het knippen van haren of een nagelknipbeurt. Ook al groeien de vliegveren (in de meeste gevallen) wel weer aan, daar houdt de gelijkenis op. Het knippen van de vliegveren verandert de aerodynamische vorm van de vleugels, wat een directe invloed heeft op de mobiliteit van de vogel. Een vogel vertrouwt op zijn vleugels voor normale beweging, transport en lichaamsbeweging – wij vertrouwen niet op ons haar of onze nagels voor een van die dingen.
Bovendien wordt de tijd die een vogel nodig heeft om volledig te ruien en geknipte veren te vervangen, bijzonder verkeerd voorgesteld. Veel mensen schijnen te denken dat geknipte veren in een paar maanden weer aangroeien, terwijl dat bij de meeste soorten minstens een half jaar kan duren. Bij de grotere soorten kan het zelfs meer dan een jaar duren. Het is ook niet alleen een kwestie van wachten tot de veren weer aangroeien. Een vogel die niet vliegt kan zijn vliegspieren niet trainen, wat betekent dat ze extreem zwak worden tijdens die periode van inactiviteit. Geknipte vogels hebben de neiging te leren dat proberen te vliegen resulteert in vallen en zijn terughoudend om het in de toekomst opnieuw te proberen. Het knippen van de vleugels van een vogel heeft gevolgen die veel verder gaan dan de veren zelf.
Papegaaien, of ze nu in het wild of in gevangenschap geboren zijn, hebben dezelfde biologische impuls om te vliegen. Hun hersenen, botten, spieren, organen en hele lichaam zijn specifiek voor vliegen gestructureerd. Beperk of maak je het vliegen van en de vogel is deze niet langer in staat om zich op een biologisch geschikte manier te bewegen. Door de vleugels van een vogel af te knippen, geven we hem dus een tastbare, lichamelijke handicap waarmee hij niet is geboren. Deze handicap heeft ongelukkige gevolgen voor zowel het lichamelijke als het psychologisch welzijn. Enkele vogelartsen en ook ik zelf stappen daarom geleidelijk af van het knippen van vleugels om deze reden, en geven er de voorkeur aan om in plaats daarvan vogelbezitters te informeren over de verzorging van gevleugelde vogels.
Een andere veel voorkomende mythe is dat het knippen van de vleugels noodzakelijk is voor de veiligheid van papegaaien. Het kan waar zijn dat knippen noodzakelijk is voor de veiligheid van bepaalde papegaaien in bepaalde situaties, maar deze gevallen vallen onder extreme uitzonderingen, niet onder standaard vogelverzorging. Deze gevallen betekenen niet dat knippen noodzakelijk is voor jouw vogel, of zelfs voor de meeste vogels. Vogels die tegen dingen botsen wanneer ze proberen te vliegen, doen dit meestal alleen omdat 1.) ze nooit eerder hebben leren vliegen, 2.) ze in een staat van totale paniek verkeren, of 3.) hun vleugels zijn geknipt maar ze kunnen nog steeds onhandig vliegen. Dit brengt sommige vogeleigenaars met goede bedoelingen ertoe te denken dat vliegen in huis per definitie gevaarlijk is.
Ontwikkeling
Als een vogel wordt gekortwiekt , bepalen de leeftijd waarop hij wordt geknipt en de manier waarop in welke mate hij misschien ooit nog zou kunnen leren vliegen. Het knippen van een vogel voordat hij uitgevlogen is (als baby) heeft een negatieve invloed hebben op de ontwikkeling van zijn hersenen, gezichtsvermogen, motoriek, botten, gedrag en vliegvermogen later in zijn leven.
Een babyvogel die wordt gekortwiekt of opgesloten in een kleine kooi op de leeftijd dat hij zou moeten gaan vliegen (uitvlieg periode), ontdekken en problemen oplossen, krijgt onnodig weinig beweging en verrijking. Erger nog, het kan heel moeilijk zijn voor een vogel om te leren vliegen als deze gevoelige periode van ontwikkeling eenmaal voorbij is. Een groeiend aantal vogelartsen en kwekers, zelfs diegenen die het knippen in andere omstandigheden goedkeuren, raden het af om babyvogels te knippen voordat ze hebben leren vliegen. Helaas is dit de standaardpraktijk bij veel bedrijven die vogels verkopen. Als iemand die de gevolgen van deze praktijk uit de eerste hand heeft gezien, adviseer ik met klem deze vogels niet aan te schaffen.
Vogels die langere tijd niet hebben kunnen vliegen (door knippen of opsluiting), bouwen hun spieren niet op en lopen een verhoogd risico op zwaarlijvigheid, hart- en leverziekten door gebrek aan beweging. Een vogel die aan vliegbeperkingen is onderworpen, heeft meestal weinig keuze of controle in zijn leven; dit kan leiden tot stress en psychologische problemen. Voor sommige vogels kan het knippen van de vleugels aanleiding zijn tot plukgedrag, hetzij door irritatie aan de scherpe uiteinden van de geknipte veren, hetzij door frustratie als gevolg van de beperkte bewegingsvrijheid, hetzij door een combinatie van beide. Gelukkig kunnen de meeste vogels in deze situatie leren vliegen, maar ze moeten het wel leren en daarin worden gestimuleerd , net als iemand die langere tijd niet heeft gelopen.
Methodes
Hoewel het nog steeds vaak voorkomt, wordt het knippen van alle of de meeste slagpennen van een vogel, met de bedoeling het vliegen volledig te verhinderen, door steeds meer mensen kritisch bekeken. Vogels die op deze manier worden gekortwiekt storten neer op de grond als ze proberen te vliegen, waarbij ze zichzelf soms verwonden. Als een vogel dit wordt aangedaan, leert hij niet te vliegen door de pijn en frustratie die hij ervaart als hij valt, en wordt hij gedwongen volledig afhankelijk te worden van een mens om hem van de ene plaats naar de andere te brengen. Een vogel die niet kan vliegen om weg te komen van dingen die hem ongemakkelijk of angstig maken, kan leren dat bijten de enige manier is waarop hij op die dingen kan reageren. Jammer genoeg wordt dit soort knippen toch nog steeds op grote schaal toegepast door sommige dierenwinkels, kwekers en zelfs dierenartsen.
Een ander manier van kortwieken die iets beter is en vaker door dierenartsen wordt aanbevolen in vergelijking met de volledige verwijdering van de slagpennen, is een gedeeltelijke verwijdering van veren die het vliegen over korte afstanden mogelijk maakt. Het probleem met deze manier is dat het een vogel niet toestaat om een optimale vliegvaardigheid en conditie te bereiken, maar het stelt hen wel in staat om in gevaar te vliegen als gevolg van minimale controle of uit huis te vliegen als iemand onvoorzichtig is. Deze “half gekortwiekte” toestand zorgt voor een vogel die in huis wel een beetje kan vliegen, maar eenmaal buiten onmiddellijk in het nadeel is. Bovendien vertonen geknipte en gedeeltelijk geknipte vogels een onnatuurlijke houding tijdens de vlucht. Of deze houding in de loop der jaren hun ruggengraat kan aantasten en ongemak kan veroorzaken is niet onderzocht, maar het is zeker iets om over na te denken. Wat als wij altijd een zwaar gewicht op onze rug zouden dragen en daardoor voorovergebogen zouden moeten lopen? Ja, we zouden misschien “harder werken”, maar de last zou ons in een onnatuurlijke houding dwingen.
Waarom?
Waarom dan toch knippen? De meest genoemde reden is “veiligheid”. Maar vogels kunnen leren om binnenshuis veilig te vliegen, en het vermogen om te vliegen betekent ook het vermogen om op bepaalde bedreigingen te anticiperen en ze te vermijden. Er moeten misschien een paar veranderingen in huis worden aangebracht om een vogel veilig te laten vliegen, maar dat zijn er niet te veel of is niet te moeilijk. (Nee, het is NIET gebruikelijk dat ramen en spiegels permanent moeten worden afgedekt als je vogels hebt die kunnen vliegen!) Welke huisdieren we ook houden, we zullen altijd onze huizen tot op zekere hoogte moeten aanpassen om die huisdieren gelukkig en gezond te houden. Vogels zijn niet anders. Katten en honden kunnen het huis uit glippen als we niet opletten, maar we zouden er niet aan denken om hun mobiliteit af te nemen. We nemen gewoon preventieve maatregelen en trainen hen zodat ze veiliger zijn in geval van een toevallige ontsnapping.
Bovendien kan het valse gevoel van veiligheid dat mensen hebben als hun vogels worden gekortwiekt, ertoe leiden dat diezelfde vogels juist kwijt raken. Zelfs vogels die volledig geknipt zijn, kunnen vliegen als ze bang zijn en hun overlevingsinstinct de overhand neemt. Met de hulp van de wind, kunnen ze zelfs verder weg worden gedragen. Op de Facebook groep van Machteld van Veenendaal voor verloren vogels kun je berichten lezen van radeloze eigenaars die dachten dat hun vogels door hun geknipte vleugels niet ver of helemaal niet zouden kunnen vliegen, en ze als gevolg daarvan kwijt zijn geraakt. Een gekortwiekte vogel zit, afhankelijk van de ernst van de manier van knippen, vaak vast op de plaats waar hij landt als de eerste schrik voorbij is. Door zijn verminderde vliegvermogen is hij een gemakkelijker doelwit voor roofdieren, en is hij minder goed in staat en vol vertrouwen om van bovenaf naar zijn eigenaar te vliegen. In huis kunnen geknipte vogels nog steeds schrikken en neerstorten of in gevaar komen; ze hebben nog maar weinig controle over hun vliegsnelheid of richting. Kortom, veiligheidsmaatregelen en training zijn voor de meeste vogels veel betrouwbaarder dan kortwieken. Ja het vraagt wat van je als eigenaar als je een papegaai wilt bezitten!
Ik heb veel moeite gedaan om onderzoek en wetenschappelijke ondersteuning te verzamelen voor het argument dat papegaaien in gevangenschap een voordeel ontlenen aan vliegen, en dat het bovendien onethisch is om deze dieren de voortbeweging te ontzeggen die door hun biologie wordt voorgeschreven. Sommige mensen vragen: “Is vleugels knippen wreed?” Ik denk dat een betere vraag zou zijn: “Is het redelijk om een dier de mogelijkheid te ontnemen om normaal te bewegen en te sporten?” Als je onze filmpjes bekijkt en mijn vogels ziet vliegen denk ik dat je zelf tot een antwoord zult komen.
Als je na alles wat ik nu geschreven hebt toch besluit de vleugels van je vogel te knippen, zorg er dan voor dat de procedure wordt uitgevoerd door een deskundige vogelarts of -specialist met ervaring die begrijpt welke belangrijke rol vliegen voor papegaaien speelt. Zij zullen in staat zijn om te knippen om een manier die meer humaan is en tegelijkertijd aan de bezorgdheid tegemoet komt; iemand die het belang van vliegen niet begrijpt of niet waardeert kan een extreme manier va kortwieken uitvoeren die leidt tot de meer ernstige fysieke en mentale gezondheidsproblemen. Mijn advies is, bekijk wat je er in jouw situatie aan kan doen om het kortwieken helemaal te vermijden. Toch zal ik het ook nog in onze winkel blijven doen bij vogels die al langer geknipt zijn. Bij jonge vogels willen wij hier zelf eigenlijk helemaal mee stoppen. Misschien is een konijn of hamster dan een geschikter huisdier.
In de komende periode zal ik meer op de Hareco dier en vriend Facebook pagina schrijven over het vliegen van vogels. Het is een onderwerp dat zoveel bevat, dat we het maar in etappes doen.
Op mijn vorige bericht kwamen er ontzettend veel reacties los. Reacties die ik heb moeten verbergen en zelfs mensen heb geblokkeerd. Het word veel te persoonlijk gemaakt en ik begrijp dat dit onderwerp emoties oproept, maar wees een beetje lief voor elkaar (en voor mij). Ik wil niemand aanvallen en wil informatie verstrekken waardoor iedereen een eigen keuze kan maken. Nooit eerder heb ik de mogelijkheid tot reageren uitgezet. Ik ben er zelfs pas sinds kort achter dat dit kan, maar overweeg het haast. Er zijn veel Facebook groepen waarop gediscussieerd kan worden. Doe dat daar dan ook. Het kost mij veel tijd die ik er eigenlijk niet voor over heb om de discussie een beetje in rechte banen te leiden en er voor te zorgen dat iedereen zich hier op deze pagina veilig en gerespecteerd voelt. Alle reacties van ‘mijn vogel vliegt en ik zou nooit een vogel nooit knippen’ hebben we inmiddels gelezen. Ik vind het fijn dat velen er zo over denken.
Dus nogmaals, hou het netjes, reageer als je iets aan te vullen hebt, bijvoorbeeld een ervaring met een gekortwiekte vogel of een juist niet gewiekte vogel die aansluit op bovenstaande tekst. We zijn er om van elkaar te leren, niet om elkaar de maat te nemen!







